Zen

Zen Utrecht

De doelen van zen

Zen is a total embrace of life itself. Zen is experiencing this moment. Just as it is.  

Pas op de plaats maken, ontspannen waar je bent

We leven in een tijd die uitnodigt onszelf voorbij te lopen. We zijn druk. We denken voortdurend. We komen niet tot rust. We zijn steeds onderweg, maar komen uiteindelijk vaak niet waar we willen zijn. Zen is de kunst de stap uit de drukte in je hoofd in het hier & nu te zetten, pas op de plaats te maken en te ontspannen waar je bent.

De bereidheid het te doen met wat er is

Lastige gevoelens en situaties horen echter onvermijdelijk bij het leven. Verzet tegen wat niet te vermijden is, wat niet zomaar te veranderen is, maakt dat je vast komt te zitten. Acceptatie van de realiteit, hoe moeilijk soms ook, maakt daarentegen dat je weer verder kunt. Die houding, het accepteren van het leven, de bereidheid het te doen met wat er is, is wat je uiteindelijk leert met zen.

Zen beoefenen

Do not lose yourself in the past. Do not lose yourself in the future. Don’t get caught in your ambitions, anger, worries, or fears. Come back to the present moment, and touch life deeply. This is mindfulness, this is zen. ~ Thich Nhat Hanh

Zen gaat niet over het verleden of de toekomst, maar over dít moment. De houding van zen is open, accepterend, niet-oordelend. Samen vormen deze twee aspecten het hart van de beoefening van zen meditatie: je maakt pas op de plaats en je bent bereid het te doen met wat er is.

Ga zitten. Zit je recht? Is je houding open? Voel je je comfortabel? Of voel je je gespannen, onrustig, ongemakkelijk? Merk het op, doe verder niets, laat het er zijn. We richten de aandacht op de adem. We ademen rustig in en uit. Voel hoe je ademt. Adem je hoog of laag, snel of langzaam, regelmatig of onregelmatig? Merk het op, zonder te oordelen, zonder iets te verbeteren, zonder iets te veranderen. Welke gedachten en gevoelens komen bij je op? Merk het op, geef het de ruimte.  

De essentie van de beoefening van zen is onszelf ruimte geven. Verwelkom alles wat zich aandient. Wees open en laat je gedachten en emoties tot rust komen door te kijken. Neem waar, reageer niet. Probeer te blijven bij wat speelt op dit moment. Accepteer wat zich voordoet. Niet in de zin van ‘neerleggen bij’. Wel in de zin van ‘erkennen’ dat het is zoals het is op dit moment. Om van daaruit verder te gaan.

Het dagelijks leven

Hoe beoefen je zen in het dagelijks leven? Ter inspiratie regelmatig wisselende voorbeelden over de toepassing van zen. De citaten uit onderstaand voorbeeld zijn afkomstig uit het boek ‘Alle dagen zen’ van Charlotte Joko Beck (1917 – 2011), een wat strenge, soms compromisloze, maar hartveroverende amerikaanse zen lerares.

‘De kern van zen is dit: het enige dat we konstant moeten doen is de kleine stap maken van de malende wereld in ons hoofd naar het hier en nu. Dat is onze oefening.’

‘De bedoeling van onze oefening in zen is ons in staat te stellen een aangenaam leven te leiden. Maar de enige mensen die een aangenaam leven hebben, zijn de mensen die leren hun leven niet te verdromen, maar bij het hier en nu te blijven, ongeacht wat het is: goed, slecht, leuk, niet-leuk, hoofdpijn, ziek zijn, gelukkig zijn. Dat maakt allemaal niets uit.’

‘Een kenmerk van een gevorderde zen beoefenaar is een gevoel van aardsheid. Als je er een tegenkomt voel je dat meteen. Zij staan in het leven zoals dat zich werkelijk afspeelt, niet in een fantasie versie ervan. En natuurlijk worden zij uiteindelijk minder geteisterd door de levensstormen. Als we de dingen kunnen aanvaarden zoals ze zijn, zullen we niet al te zeer ondersteboven raken als er iets gebeurt. En als we er niet van ondersteboven raken, [er beter mee om kunnen gaan,]  gaat het sneller voor bij.’ 

Bron: ‘Alle dagen zen’, Uitgeverij Karnak Amsterdam, 1992